خجالتی و کمرویی کودکان
خجالتي ها را از لاكشان درآوريم
«خجالتي» بودن برچسبي است كه روي بسياري بچهها زده ميشود. اگر ما معناي اين واژه
را به درستي بدانيم شايد ديگر آن را يك صفت منفي تلقي نكنيم. خجالتي بودن ميتواند
هم به فرزند شما كمك كند و هم براي او مشكل آفرين باشد كه البته اين موضوع به طرز
برخورد شما با آن بستگي دارد. اگر فرزند شما خجالتي است، بد نيست بدانيد كه او تنها
نيست، بچههاي بسياري از گوشه كنار محله و مدرسه شما وجود دارند كه خجالتي هستند.
شايد ديدن اين صحنه كه پسربچه شما در ميان جمعي از همسن و سالهاي خود از حرف زدن
و اظهار نظر كردن اجتناب ميكند، ناراحت كننده باشد، اما نگراني شما بيمورد است،
زيرا به عقيده همه كارشناسان و متخصصان خجالتي بودن خالي از هرگونه ضرر است.
اصلاً خجالتي بودن از كجا نشأت ميگيرد و چطور به وجود ميآيد؟ دكتر اريك فيشر،
محقق، پزشك و نويسنده كتاب «هنر
والدين خوب» اعتقاد دارد كه بسياري از كودكان از همان ابتدا منزوي به دنيا ميآيند.
او ميگويد: «در بسياري از مواقع خجالتي بودن ذاتي است و دليل آن ميتواند ژنتيكي
باشد.» دانشآموزان همچنين احتمال دارد به علت تروما يا رويداد ناگواري كه در
دوران كودكي تجربه كردهاند دچار كمرويي ناشي از اضطراب شوند و اين درحالي است كه
شماري ديگر نيز اين خصوصيت رفتاري را از محيط خود اتخاذ ميكنند بهعنوان مثال
بزرگ شدن زير دست والدين كمرو.
*ريشهكن كردن كمرويي
صرف نظر از اين كه چرا كودك شما خجالتي است دكتر فيشر معتقد است: مقابله با آن در
همه افراد به شكل يكسان است. او ميگويد: «اساساً والدين بايد در كنار بچههاي
خجالتي به شدت مراقب رفتار خود باشند. افراد كمرو براي بيرون آمدن از اين وضعيت نه
تنها نيازمند زمان هستند، بلكه بهتر است هنگامي كه آمادگي دارند، مشغول كار يا
درگير موقعيت جديدي بشوند. والدين مسئوليت مهمي را بر عهده دارند. به عبارت ديگر
صبر و تلاش بسيار كليد كار است خصوصاً هنگامي كه موضوع مورد نظر ايجاد تغيير باشد.
فيشر پيشنهاد ميكند كه پيش از شروع سال تحصيلي فرزند خود را به مدرسه ببريد و
كلاس درسش را به او نشان بدهيد و در صورت امكان با معلم او نيز ملاقاتي داشته
باشيد. پس از آن درباره هرچيزي كه ممكن است استرسزا باشد، با فرزند خود صحبت
كنيد. فيشر ميگويد: «صحبت كردن مستقيم در رابطه با ترسها و نگرانيهاي دانشآموز
به ايجاد آرامش در وجود آنها كمك زيادي ميكند.»
* كمك
كنيد، اما بدون مزاحمت دائم
بچههاي كمرو نيازمند توجه ويژه هستند، اما شما نبايد لزوماً هميشه و همه جا مراقب
احوال آنها باشيد. با فرض آنكه به محض ترك كردن محيط فرزند شما وقتي خود را تنها
مييابد سرخ و سفيد ميشود، اين بدان معني نيست كه شما هرگز نبايد محيط را ترك
كنيد و همانند عقاب هميشه بايد بالاي سر او بايستيد. دكتر فيشر ميگويد: «حوالي 8
سالگي پسر يا دختر بچه شما بايد بتواند بدون حضور شما با ديگران تعامل كند. اما
اگر سعي داريد تا او را وارد فعاليت جديدي كنيد، براي مدتي كوتاه در كنار او
بمانيد و سپس به آرامي خود را عقب بكشيد و ناپديد شويد.»
*صحبت نكنيد!
شايد براي شما كار صعب و دشواري باشد، اما سعي كنيد سخنگوي فرزند خود نباشيد. دكتر
ويكي فولدز، كارشناس برجسته در زمينه مسائل كودكان در حال رشد ميگويد: «اين كار
شما حامل پيامي رسا و بلند است؛ فرزند شما هنوز قادر نيست به تنهايي پاسخ بدهد. به
جاي پاسخ دادن از جانب فرزند خود بگویيد، وقتي آماده شد پاسخ ميدهد. بله، ممكن
است براي مدتي كوتاه سكوت نه چندان رضايتبخشي شنيده شود! اما حداقل فرزند شما
خواهد دانست كه شما به تواناييهاي او ايمان داريد.»
* بهترين
فعاليتهاي خجالت كش!
فعاليتهاي ورزشي! دكتر فيشر ميگويد: ورزشكاران دوست دارند با ديگر بچهها تعامل
داشته باشند و شركت در فعاليتهاي ورزشي ميتواند اعتماد به نفس فرزند شما را به
شدت افزايش دهد. ورزشهاي تيمي همچون فوتبال گزينه بسيار مناسبي است، اما فيشر
خصوصاً ورزشهايي را پيشنهاد ميكند كه در آن تعامل تك به تك وجود داشته باشد از
جمله تنيس، كاراته، شنا و ژيمناستيك كه در آن فرصتي ايجاد ميشود كه فرزند شما
بدون رقابت چندان بدرخشد.
هر ورزشي كه مورد علاقه فرزند شما است آن را بپذيريد و حتي اگر او فقط در گوشهاي
ايستاده بود، پس از اتمام فعاليت ورزشي به او بگوييد كه كارش عالي بود! فيشر ادامه
ميدهد: «او را تشويق كنيد. تا آنجا كه ميتوانيد مشوق او باشيد تا در او ميل به
فعاليت بيشتر ايجاد شود.»
* زمان
مراجعه به متخصص
اگر با وجود استفاده از همه روشهاي مذكور همواره شاهد آن بوديد كه فرزند شما در
لاك خود فرو ميرود و به آرامي در گوشهاي تنها وقت خود را ميگذراند وقت آن است
كه براي مشاوره به يك روانشناس مراجعه كنيد و در موارد وخيمتر از داروهاي ضد
اضطراب استفاده كنيد.
دكتر فيشر همچنين ميگويد: اوقات تلخيهاي موقت مشكل چنداني نيست، اما عصبانيت يا
ناراحتي شديد در شرايط و محيطهاي جديد (خصوصاً پس از سن هفت سالگي) ميتواند
نگران كننده باشد. علايمي همانند عرق كردن يا نفسهاي عميق هنگامي كه فرزند شما
احساس ميكند از منطقه امن خود در حال خارج شدن است، بايد مورد توجه قرار گيرد.
استقلال چيز خوبي است، اما فرزند شما نبايد
هميشه و هميشه ترجيح دهد كه در خانه بماند و از بودن در كنار همسن و سالهاي خود
پرهيز كند.
اگر فرزند شما بيش از 6 سال دارد و در حضور ديگران رفتار بچگانه از خود نشان ميدهد
(مكيدن انگشت شست خود و صحبتهاي بچگانه) ممكن است در مرحله رشد خود متوقف شده
باشد. مشاوره ميتواند به او كمك كند.
با عرض سلام امیدوارم بهره کافی و لازم از مطالب درج شده در وبلاگ را ببرید