تأثير ورزش بر قلب

ورزش چندين فايده دارد كه بر قلب و گردش خون (جريان خون در تمام بدن) تآثير مثبت مي‌گذارد. اين فوايد شامل بهبود سطوح كلسترول و چربي، كاهش تورم شريان‌ها، كمك به رژيم‌هاي كاهش وزن و انعطاف و بازنگه داشتن رگ‌هاي خون مي‌شوند. همچنين مطالعات نشان مي‌دهد كه فعاليت بدني و پرهيز از غذاهاي پرچرب دو عامل بسيار مهم  و نتيجه‌بخش در حفظ و دستيابي به ميزان وزن و تناسب اندام توأم با سلامت قلبي‌ست.

انجمن قلب آمريكا توصيه مي‌كند كه افراد در اكثر روزهاي هفته به انجام تمرينات نسبتأ فشرده براي مدت 30 دقيقه بپردازند. اين توصيه بر راهنماهاي ورزشي مشابه كه توسط مراكز كنترل و پيشگيري از بيماري‌ها و دانشكده‌‌ي طب ورزشي آمريكا منتشر شد صحه مي‌گذارد.

بيماري تصلب شرائين

خطر ابتلا به بيماري قلبي در افرادي كه زندگي پرتحركي دارند 45% كمتر از افراد كم‌تحرك است. متخصصان در تلاشند كه مشخص كنند چه مقدار ورزش براي داشتن قلبي سالم‌تر نياز است. تغييرات مفيد در سطوح ليپيدها (چربي‌ها) و كلسترول با ميزان ‌LDL(ليپوپروتئين كم تراكم) يا اصطلاحأ "كلسترول بد" پايين، حتي در زمان‌هايي كه افراد تعداد اندكي از فعاليتهايي كه متوسط يا خيلي فشرده بودند را انجام مي‌دادند اتفاق مي‌افتاد، فعاليتهايي مانند پياده‌روي يا دويدن آهسته به مسافت 12 مايل در هفته.

به‌هرحال، براي تغييري چشمگير در ميزان كلسترول، بخصوص افزايش HDL (پروپروتئين پرتراكم) يا همان "كلسترول خوب" نياز به فعاليت فشرده بيشتري مي‌باشد. يك مثال ازين دست برنامه‌هاي فشرده، دويدن آهسته‌ي 20 مايل در هفته مي‌باشد. اين فوايد حتي اگر با كاهش وزن بسيار خفيف همراه باشند، حاصل مي‌شوند كه بيانگر اين نكته است كه افراد چاقي كه در كاهش وزن خود با مشكل مواجه‌اند باز هم با تمرين مي‌توانند به طور چشمگيري از اين فوايد بهره‌مند شوند.

بعضي مطالعات حاكي از آنست كه براي بيشترين ميزان حفاظت از قلب، آنچه حائز اهميت است، نه مدت زمان انجام يك جلسه تمرين بلكه كل مقدار انرژي‌ست كه در روز مصرف ميشود. بنابراين، شايد بتوان گفت كه بهترين روش ورزش كردن انجام تمرينات فشرده در چند ست‌ كوتاه مي‌باشد. تمرين استقامتي (فشار) نيز در حفاظت از قلب تأثيرگذار است. اين تمرين مي‌تواند نقشي تكميلي در كنار ايروبيك براي كاهش ميزان LDL داشته باشد. ورزش‌هايي كه موجب ورزيدگي و افزايش قدرت ماهيچه‌هاي قفسه سينه مي‌شوند ممكن است در بيماران مبتلا به آنژين نقشي حياتي ايفا كنند. اگر شما مبتلا به بيماري قلبي هستيد، پيش از شروع تمرينات قدرتي با دكتر خود مشورت كنيد.

تأثيرات ورزش بر فشارخون

ورزش منظم كمك ميكند تا شريان‌ها قابليت انعطاف‌پذيري خود را حفظ كنند، حتي در افراد مسن.

اين، در عوض، گردش خون مناسب و فشار خون نرمال را تضمين مي‌كند. در افراد كم‌تحرك، خطر ابتلا به فشارخون بالا 35% بيشتر از ورزشكاران است.

بايد توجه داشت كه فعاليت بسيار فشرده بدني ممكن است بخوبي تمرينات با فشار متوسط، فشارخون را كاهش ندهند. در يك تحقيق، ورزش سبك (دويدن آهسته‌ 2 مايل در هفته) چنان خوب فشارخون بالا را كنترل كرد كه بيشتر از نيمي از بيماراني كه بدليل ابتلا به آن دارو مصرف مي‌كردند توانستند دارو را كنار بگذارند.      

متخصصان توصيه مي‌كنند اگر هر روز نشد، در اكثر روزهاي هفته حداقل 30 دقيقه ورزش كنيم. مطالعات نشان مي‌دهد كه يوگا و تاي‌چي-كه يك ورزش قديمي چيني با حركاتي سبك و آرامش‌بخش است- تقريبأ بخوبي تمرينات ايروبيكي كه با شدت متوسط انجام مي‌شوند، مي‌توانند فشار‌خون را كاهش دهند.

هر كس كه به فشار خون بالا مبتلاست بايد براي داشتن يك برنامه‌ي تمريني با دكتر خود مشورت كند. پيش از شروع تمرينات، افرادي كه فشار خون متوسط به بالا دارند بايد فشار‌خون خود را كاهش داده و قادر باشند با استفاده از دارو آن‌را كنترل كنند. هر فردي، بخصوص كساني كه فشارخون بالا دارند بايد بتوانند در حد ممكن در هر تمرين بدون مشكل تنفس كنند.

تاثير ورزش بر نارسايي قلبي

در گذشته، بيماراني كه نارسايي قلبي داشتند از انجام ورزش منع مي‌شدند. امروزه ثابت شده، تمريني كه تحت نظر پزشك انجام شود براي گزيده‌اي از بيماران مبتلا به نارسايي دائمي قلبي مفيد است.

در يك بررسي، بيماران مبتلا به نارسايي قلبي كه سن‌شان به 91 هم مي‌رسيد، پس از 6 ماه تمرين با تردميل و دوچرخه ثابت تحت نظارت دكتر، ميزان اكسيژن مصرفي خود را به طرز چشمگيري افزايش دادند.

تمرين قدرتي كه بصورت تدريجي انجام ‌شود مي‌تواند بويژه براي مبتلايان به نارسايي قلبي سودمند باشد زيرا موجب قويتر شدن عضلات كه معمولأ در اين گونه بيماري‌ها ضعيف مي‌شوند، ميگردد.

با اين وجود، كارشناسان هشدار مي‌دهند كه ورزش براي همه‌ي بيماران مبتلا به نارسايي قلبي مناسب نيست.

تأثيرات ورزش بر سكته قلبي

تمام افرادي كه از سكته جان سالم به در برده‌اند، بايد پيش از شروع يك برنامه تمريني، به واسطه‌ي پزشك خود ارزيابي پيش از تمرين را انجام دهند.

تأثيرات ورزش بر سكته قلبي به‌اندازه‌ي تأثيرات آن بر بيماري قلبي محرز نيست اما بيشتر مطالعات فوايدي را نشان مي‌دهند. اينها نمونه‌هايي هستند:

بر اساس يك بررسي موشكافانه، مردان در صورتيكه برنامه تمريني‌شان تقريبأ برابر با روزانه يك ساعت پياده‌روي تند در 5 روز هفته باشد خطر ابتلا به سكته را به نصف تقليل مي‌دهند. همين تحقيق نشان مي‌دهد، تمريني كه با روحيه و نشاط همراه باشد افراد را در برابر سكته بيشتر از تمرينات روزمره كه شامل پياده‌روي و كوهنوردي ساده مي‌شود محافظت مي‌كند.

همچنين مطالعه‌اي بر روي زنان بيانگر آن است كه پياده‌روي تند يا با گام‌هاي بلند (در مقايسه با پياده‌روي عادي) بطور قابل توجهي از خطر سكته جلوگيري مي‌كند.

برنامه‌هاي تمريني براي مبتلايان با خطر بالا

هر فرد مبتلا به بيماري قلبي يا فردي كه داراي علائم هشدار ‌دهنده‌‌‌ايست كه نشان مي‌دهد او مستعد ابتلا به اين بيماري يا سكته است بايد پيش از آغاز برنامه‌ي تمريني خود جوياي توصيه‌هاي پزشكي باشد.

بيماران قلبي مي‌توانند تقريبأ هميشه ورزش كنند بشرطي كه پيش از آن معاينه شده باشند. بعضي از آنها نياز به اين دارند كه تمرينات خود را تحت نظر پزشك انجام دهند. با اين وجود، معمولأ تشخيص خطراتي كه ممكن است در اثر انجام يك برنامه تمريني براي فرد بوجود آيد براي يك پزشك دشوار است. اشخاص در‌خطر به هنگام ورزش بايد نسبت به وجود هرگونه علائمي كه حاكي از عوارض خطرناك است كاملأ آگاه باشند.

بعضي معتقدند كه هر فرد بالاي 40 سال، چه خطر ابتلا به بيماري قلبي او را تهديد كند يا نكند، بايد پيش از شروع يا تشديد برنامه‌ي تمرين خود تحت معاينه كامل بدني قرار بگيرد. دسته‌اي از پزشكان در بيماران بالاي 40 سال، براي اطمينان از نياز آنها به چنين تستي از پرسشنامه كمك مي‌گيرند. سئوالاتي كه آنها بكار مي‌برند بدين شكلند:

آيا تا به حال پزشكي به خاطر مشكل قلبي به شما توصيه كرده كه تحت نظر پزشك، به فعاليت بپردازيد؟

آيا به سبب فعاليت بدني دردي در ناحيه قفسه‌سينه احساس مي‌كنيد؟

آيا درد قفسه‌سينه در طول ماه گذشته حس شد‌؟

آيا شده كه فرد به خاطر سرگيجه از حال رفته يا زمين بخورد؟

آيا درد استخوان يا مفصل به هنگام تمرين يا پس از آن شديدتر شد؟

آيا به دليل فشار‌خون بالا يا مشكلات قلبي درماني تجويز شده است؟

آيا دكتر هيچ دليل جسمي خاصي را براي ورزش‌نكردن مگر تحت مراقبت‌هاي پزشكي عنوان كرده يا آيا خود فرد به آن آگاه است؟

آنهايي كه به هريك از سئوالات بالا "پاسخ مثبت" داده‌اند، بايد پيش از ترتيب‌دادن يك برنامه تمريني مورد معاينه‌ي كامل پزشكي قرار بگيرند.

از بعضي افراد بايد تست استرس و سنجش كامل گرفته شود.

تست استرس:

تست استرس كمك مي‌كند كه مشخص گردد تا چه حد احتمال بوجود آمدن مشكل قلبي در صورت ورزش كردن وجود دارد.

همچنين بسياري از متخصصان سلامت به افراد كم‌تحرك كه سني از آنها گذشته توصيه مي‌كنند كه پيش از اجراي يك برنامه تمريني پر‌تكاپو اين تست را انجام دهند حتي اگر بيماري قلبي مشخص يا مشكوكي نداشته باشند. با اين حال بايد توجه داشت كه هزينه‌ي انجام آن بالاست. بسياري از پزشكان معتقدند كه شايد انجام چنين تستي براي اين افراد سالمند كه تازه شروع به فعاليت‌هاي كم فشار مانند پياده‌روي كرده و اثري از هيچ مشكل مشهود يا عوامل خطرآفرين كه سلامت‌شان را تهديد كند در آنها وجود ندارد، ضرورت نداشته باشد.

حمله‌ي قلبي و مرگ ناگهاني در اثر تمرين شديد

درصد كوچكي از حملات قلبي پس از فعاليت سنگين جسماني اتفاق مي‌افتد.

افراد پر‌خطر

به طور كلي افراد زير بايد از تمرينات سنگين پرهيز كرده يا زماني شروع به انجام آن كنند كه تحت مراقبت ويژه قرار داشته باشند.

افرادي كه بيماري‌هاي خاص دارند: بيماري‌هايي از قبيل ديابت كنترل نشده،‌ حملات ناگهاني مهار نشده،‌ فشار‌خون بالاي كنترل نشده،‌ حمله قلبي در 6 ماه گذشته، نارسايي قلبي،‌ آنژين ناپايدار،‌ بيماري دريچه آاورت پيشرفته، يا اتساع شريان آاورتي.

افراد با فشار‌خون متوسط به بالا: ميزان فشار‌خون متوسط يا بالا (فشار خون انقباضي بالاي 160 ميليمتر جيوه يا فشار‌خون انبساطي (عدد پايين) بالاي 100 ميليمتر جيوه) بايد پيش از اينكه فرد برنامه تمريني پر‌تحرك خود را شروع كند كاهش پيدا كند.

افراد كم‌تحرك بايد مراقب باشند. يك تحقيق جامع نشان داده افراد كم‌تحرك كه به تمرينات طاقت‌فرسا مي‌پردازند خطر حمله قلبي در خود را افزايش مي‌دهند.

حوادث منجر به مرگ ناگهاني ناشي از انجام ورزش در افراد جوان بسيار نادر اما از اهميت فراواني برخوردار است. بعضي ازآنها پس از غش كردن اتفاق مي‌افتند كه در اثر افتادن شديد و ناگهاني فشار‌خون مي‌باشد. بايد خاطر‌نشان كرد كه غش‌كردن در ورزشكاران نسبتأ شايع است، و تنها براي افرادي خطرناك است كه داراي مشكلات قلبي باشند. افراد جواني كه نارسايي‌هاي قلبي ژنتيكي يا مادرزادي‌ (در بدو تولد) دارند بايد از شركت در ورزش‌هاي رقابتي شديد خودداري كنند.

 رد ‌پاي محصولات يا استروئيدهاي تقويتي حاوي ايفدرا در مواردي از سكته‌ها، حمله‌هاي قلبي و حتي مرگ ديده شده است.

به‌ هر حال، خطر حمله قلبي ناشي از ورزش بايد همواره مد‌ نظر باشد. شكلي از تمرين، كه با دقت بر اساس ويژگي‌هاي فرد ترتيب داده شده باشد، براي بيشتر افرادي كه در بالا به آنها اشاره شد مفيد خواهد بود. در بسياري از موارد،‌ زماني‌كه تنها عوامل خطرآفرين، شيوه‌ي زندگي كم‌تحرك و سن بالا مي‌باشند، اغلب اوقات با گذشت زمان مي‌توان بر شدت تمرينات افزود تا اينكه فشار آن شديد شود.

فعاليت‌هاي خطرآفرين براي اشخاص با ريسك بالا

فعاليت‌هاي زير مي‌توانند براي افراد با ريسك بالا خطرات سختي ايجاد كنند:

تمرينات شديد مي‌تواند بويژه براي افرادي‌ كه عوامل تهديد‌كننده به بيماري قلبي در آنها وجود دارد، مخصوصأ اشخاص مسن خطرناك باشد.

نمونه‌هاي اين فعاليت‌هاي پرفشار شامل برف‌روبي،‌ دويدن آهسته، راه رفتن تند،‌ تنيس‌بازي كردن،‌ بلند‌كردن اجسام سنگين و باغباني طولاني مي‌باشند. اين كارها به قلب فشار آورده و فشار‌خون را براي مدت كوتاهي بالا مي‌برند كه مي‌تواند موجب اسپاسم شريان‌هايي شود كه به قلب ختم مي‌شوند. (تصوير را ببينيد: اسپاسم شريان وريدي)

بعضي مطالعات عنوان مي‌كنند ورزش‌هاي رقابتي كه تحرك شديد را به احساسات خشن پيوند مي‌دهند، بيشتر از ساير اشكال ورزش مي‌توانند به حمله قلبي منجر شوند.

گوش كردن با دقت براي يافتن علائم هشدار‌دهنده

بايد اشاره كرد بر اساس يك مطالعه انجام شده، حداقل 40% از افراد جواني كه بطور ناگهاني در حين فعاليت جان خود را از دست مي‌دهند قبلأ علائم هشدار‌دهنده‌ي بيماري قلبي را تجربه كرده اما به آن اعتنايي نكرده‌اند. علاوه بر اجتناب از انجام فعاليت‌هاي پرخطر، بهترين تاكتيك بازدارنده گوش دادن ساده به بدن و مطالبه‌ي كمك پزشكي بهنگام ظهور نخستين نشانه از علائم بيماري‌ست كه به‌وقت ورزش يا پس از آن ظاهر مي‌شوند. اين علائم عبارتند از:

. ضربان قلب نامنظم

. تنگي نفس

. درد قفسه سينه